ONZ: wycofano projekt ograniczenia trałowania dennego do 2027 r.

Projekt wygaszenia trałowania dennego na górach podmorskich położonych poza jurysdykcją państw do końca 2027 roku został wycofany podczas listopadowych negocjacji w ONZ. Informację podała 11 listopada 2026 r. organizacja Deep Sea Conservation Coalition (DSCC), a 12 listopada opisał ją serwis DeeperBlue. To ważna zmiana wobec propozycji omawianej pod koniec października. Nie oznacza jednak uchylenia istniejącego zakazu: nowa ogólnoświatowa regulacja nie została wcześniej przyjęta.

Co wydarzyło się podczas negocjacji ONZ?

Armenia zaproponowała podczas prac nad rezolucją Zgromadzenia Ogólnego ONZ dotyczącą zrównoważonego rybołówstwa wezwanie do stopniowego zakończenia trałowania dennego na górach podmorskich pełnego morza najpóźniej 31 grudnia 2027 r. Chodzi o obszary znajdujące się poza jurysdykcją państw, a nie o zakaz wszystkich połowów na całym świecie.

Według komunikatu DSCC z 11 listopada propozycję wycofano w następstwie sprzeciwu kilku państw i grup uczestniczących w rozmowach. Koalicja wskazuje przede wszystkim Japonię, Unię Europejską, Rosję, Stany Zjednoczone i Australię. Wśród zwolenników wymienia m.in. Monako, Wielką Brytanię, Kanadę, Sri Lankę, Filipiny, Fidżi, Vanuatu i Tuvalu.

Ważne zastrzeżenie: jest to opis przebiegu negocjacji przedstawiony przez organizację uczestniczącą w działaniach na rzecz ochrony głębin, a nie opublikowany już końcowy akt prawny ONZ ani pełny oficjalny protokół głosowania. Nie należy utożsamiać zgłaszanego sprzeciwu delegacji UE z osobnym głosowaniem Polski nad obowiązującym prawem.

Na początku dyskusji o projekcie pisaliśmy w artykule „ONZ rozważa koniec trałowania gór podmorskich do 2027 r.”. Dzisiejsza wiadomość jest istotną aktualizacją tamtej sprawy: proponowane sformułowanie o terminie 2027 r. nie przeszło przez etap negocjacji.

Co pozostało z planu ochrony głębin?

Wycofanie tego konkretnego zapisu nie oznacza, że góry podmorskie pozostały bez jakiejkolwiek ochrony. DSCC podaje, że w negocjowanym tekście utrzymano odniesienie do ustaleń Konwencji o ochronie wędrownych gatunków dzikich zwierząt (CMS), wskazujących na potrzebę ochrony gór podmorskich przed niszczącymi praktykami połowowymi. Nadal istnieją także wcześniejsze zobowiązania i mechanizmy dotyczące wrażliwych ekosystemów morskich.

Skuteczność ograniczeń w konkretnych rejonach zależy m.in. od decyzji państw bandery i regionalnych organizacji zarządzających rybołówstwem. Tych zasad nie można sprowadzić do jednego globalnego zakazu. Sama rezolucja Zgromadzenia Ogólnego ONZ nie działa w taki sposób jak bezpośrednio egzekwowane rozporządzenie krajowe.

Jak informuje DSCC, końcowy tekst rezolucji „Sustainable Fisheries” ma zostać publicznie przedstawiony przy formalnym przyjęciu przez Zgromadzenie Ogólne w grudniu 2026 roku. Do czasu publikacji nie można przesądzać o jego ostatecznym brzmieniu. Odnośne zapisy i dalsze ustalenia wymagają ponownego sprawdzenia po tej dacie.

Dlaczego góry podmorskie są tak istotne?

Góry podmorskie to wyniesienia dna, często sięgające z głębin ku płytszym warstwom oceanu. Zmiany prądów wokół ich stoków sprzyjają koncentracji życia. To siedliska koralowców głębinowych, gąbek, ryb i wielu organizmów słabo poznanych przez naukę. Niektóre struktury rosną bardzo wolno i ich odtworzenie po uszkodzeniu może trwać dziesiątki, setki lat lub dłużej.

Podczas trałowania dennego sprzęt połowowy jest przeciągany po dnie. W zależności od rodzaju narzędzi, podłoża i intensywności połowów może uszkadzać delikatne siedliska oraz usuwać organizmy tworzące trójwymiarową strukturę ekosystemu. Z tego powodu naukowcy i organizacje ochrony przyrody zwracają uwagę na szczególnie duże ryzyko związane z trałowaniem w rejonach gór podmorskich.

O zagrożeniach dla tych ekosystemów dyskutowano również podczas warsztatów ONZ poświęconych połowom dennym i wrażliwym ekosystemom morskim w dniach 13–14 lipca 2026 r. Wcześniej, w 2025 r., Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) przyjęła rezolucję wzywającą do odchodzenia od trałowania na górach podmorskich. Rezolucja IUCN stanowi jednak apel polityczny i ekspercki, a nie automatyczny zakaz połowów.

Co to oznacza dla nurków i ochrony mórz?

Przeciętny polski nurek rekreacyjny nie odczuje tej decyzji jako natychmiastowej zmiany zasad wejścia do wody, limitów głębokości, zezwoleń na nurkowanie czy dostępu do konkretnego wraku. Spór dotyczy głębokomorskiego rybołówstwa i ochrony bioróżnorodności, a nie standardów szkolenia PADI czy SSI.

Znaczenie jest jednak szersze: zdrowie siedlisk głębinowych wpływa na kondycję ekosystemów oceanicznych, a decyzje polityczne mogą określać skalę presji człowieka na morze przez kolejne lata. To również przykład, że zapowiedź nowej ochrony i jej faktyczne przyjęcie są dwiema różnymi rzeczami. Podobną różnicę między projektem a obowiązującymi zasadami wyjaśnialiśmy przy propozycji NOAA dotyczącej połowów na chronionych wodach Pacyfiku.

Przyszłość głębin ma znaczenie także dla badań morskich, fotografii naukowej i dokumentowania siedlisk. Nowe techniki obserwacji delikatnych organizmów, opisywane choćby w materiale o ultrasonografii żywych koralowców, przypominają, jak wiele pozostaje do poznania — choć badanie koralowców płytkowodnych i ochrona głębokich gór podmorskich to odrębne zagadnienia.

Co warto obserwować dalej?

Najważniejszy będzie opublikowany w grudniu tekst końcowy rezolucji ONZ oraz sposób, w jaki poszczególne państwa i regionalne organizacje rybackie przełożą ogólne zobowiązania na konkretne ograniczenia. Należy też oddzielać postulaty organizacji pozarządowych od oficjalnych decyzji instytucji międzynarodowych.

Na 12 listopada 2026 r. wiadomo, że proponowany zapis o zakończeniu trałowania na górach podmorskich pełnego morza do końca 2027 roku został wycofany z negocjacji. Nie ma podstaw ani do ogłaszania globalnego zakazu, ani do stwierdzenia, że wszystkie istniejące instrumenty ochrony zostały zniesione.

FAQ

Czy ONZ zakazała trałowania dennego od 2027 roku?

Nie. Rozważany zapis przewidujący odejście od tej praktyki na górach podmorskich pełnego morza do końca 2027 r. został wycofany podczas negocjacji w listopadzie 2026 r.

Czy wycofanie projektu oznacza zniesienie istniejących ograniczeń?

Nie. Wcześniejsze mechanizmy ochrony wrażliwych ekosystemów i ograniczenia regionalne pozostają osobną sprawą. Nie należy mylić rezygnacji z nowego apelu z uchyleniem obowiązujących przepisów.

Kiedy poznamy ostateczne ustalenia?

Według informacji DSCC końcowa rezolucja ONZ w sprawie zrównoważonego rybołówstwa ma zostać udostępniona przy formalnym przyjęciu w grudniu 2026 r.

Źródła

• Deep Sea Conservation Coalition, komunikat z 11 listopada 2026 r. — informacja o wycofaniu propozycji i stanowisku organizacji.
• DeeperBlue, 12 listopada 2026 r. — relacja branżowa o przebiegu negocjacji.
• Marine Conservation Institute, październik 2026 r. — opis proponowanego brzmienia i celów przed negocjacjami.
• ONZ, Division for Ocean Affairs and the Law of the Sea — dokumentacja warsztatów w sprawie połowów dennych z lipca 2026 r.
• DSCC, 14 października 2025 r. — tło rezolucji IUCN dotyczącej ochrony gór podmorskich.

Zdjęcie wyróżniające: statek rybacki na Morzu Północnym, fotografia ilustracyjna, Paul Einerhand / Unsplash (licencja Unsplash). Nie przedstawia uczestników negocjacji ONZ ani konkretnego trałowania opisanego w artykule.