Pacyfik: NOAA chce dopuścić połowy na chronionych wodach

9 listopada 2026 r. amerykańska NOAA opublikowała projekt zmiany przepisów dotyczących połowów na Pacyfiku. Propozycja dotyczy ponad miliona kilometrów kwadratowych wód objętych rozszerzeniem morskiego obszaru chronionego Pacific Islands Heritage Marine National Monument. Organizacje przyrodnicze ostrzegają przed skutkami dla żółwi, rekinów i ptaków morskich; administracja przekonuje, że połowy nadal podlegałyby regulacjom. To projekt przepisów, a nie ogłoszenie wejścia nowego prawa w życie.

Co dokładnie zaproponowała NOAA 9 listopada?

National Marine Fisheries Service (NMFS), działająca w strukturze NOAA, przedstawiła projekt zniesienia przepisowego zakazu połowów komercyjnych w wybranej części Pacific Remote Islands Marine National Monument Expansion. Chodzi o wody amerykańskiej wyłącznej strefy ekonomicznej w pasie od 50 do 200 mil morskich od atolu Johnston oraz wysp Wake i Jarvis. Z dokumentu w Federal Register wynika, że propozycja obejmowałaby ponad 300 tys. mil kwadratowych morskich, czyli około 1,03 mln km².

Najważniejsze ograniczenie przestrzenne pozostaje: w pasie do 50 mil morskich od tych wysp i atoli połowy komercyjne nadal mają być zabronione. NOAA uzasadnia to między innymi ochroną płytkich raf koralowych, ryb rafowych i innych wrażliwych siedlisk przy wyspach. Dlatego stwierdzenie, że „otwiera się rafy na połowy”, byłoby nieścisłe. Projekt dotyczy przede wszystkim rozległych wód otwartego oceanu poza strefą przybrzeżną.

Dlaczego milion kilometrów kwadratowych ma znaczenie?

Pacific Islands Heritage Marine National Monument, znany wcześniej jako Pacific Remote Islands Marine National Monument, obejmuje rozproszone wyspy, atole i wielkie połacie Pacyfiku. Według NOAA cały obszar pomnika morskiego ma około 1,28 mln km², a w jego granicach znajduje się 165 znanych gór podmorskich. To ważne siedliska dla organizmów rafowych oraz zwierząt przemieszczających się po otwartym oceanie, w tym rekinów, żółwi, ssaków morskich i ptaków.

W oceanie granice między ekosystemami są mniej oczywiste niż na mapie. Zwierzęta żyjące i żerujące poza rafą mogą przemieszczać się przez obszary intensywnych połowów. Właśnie dlatego spór o ochronę morską dotyczy nie tylko miejsc, gdzie nurek ogląda koralowce, lecz także szerokich szlaków migracyjnych, łańcuchów pokarmowych i stref żerowania.

Szerszy kontekst problemów ochrony głębin opisaliśmy już w materiale o tym, jak ONZ rozważa ograniczenie trałowania na górach podmorskich. Oba procesy są różne — obecny projekt NOAA dotyczy przede wszystkim połowów pelagicznych, a nie zniesienia ograniczeń dla trałowania dennego.

Jakie połowy miałyby powrócić?

W grę wchodzą między innymi połowy przy użyciu długich lin z haczykami (longline) oraz okrężnic (purse seine), stosowane m.in. przy połowach tuńczyka. Propozycja nie oznacza nieograniczonego prawa do łowienia: floty USA nadal obowiązywałyby odpowiednie limity, pozwolenia i przepisy dotyczące rybołówstwa, ochrony gatunkowej oraz działalności na morzu. NOAA powołuje się na ustawę Magnuson–Stevens i pozostałe regulacje połowowe.

Agencja szacuje, że część dotychczasowej aktywności rybackiej mogłaby przenieść się na te wody, ale nie spodziewa się znaczącego wzrostu łącznych połowów ani istotnego negatywnego wpływu na zasoby. Jako potencjalną korzyść gospodarczą wskazuje między innymi skrócenie tras jednostek i zmniejszenie kosztów operacyjnych. To ocena przedstawiona przez administrację w dokumentacji projektu, a nie niezależnie potwierdzony wynik przyszłego monitoringu.

Dlaczego organizacje przyrodnicze protestują?

Earthjustice, Center for Biological Diversity i współpracujące organizacje z Hawajów podważają wnioski NOAA. W komunikacie z 9 listopada wskazują, że linie haczykowe i okrężnice mogą powodować przyłów zwierząt innych niż gatunki docelowe, w tym żółwi, rekinów i ptaków morskich. Wskazują też na zagrożenia związane z pozostawionym sprzętem połowowym i presją na ekosystemy pelagiczne. Zwracają uwagę na znaczenie tego obszaru dla rdzennych społeczności Pacyfiku.

Ważne rozróżnienie: organizacje opisują możliwe skutki zmiany i kwestionują model prognozowany przez agencję. Nie oznacza to, że te skutki zostały już stwierdzone po wejściu nowych zasad w życie — projekt jest na etapie konsultacji. Spór dotyczy między innymi tego, czy dotychczasowe regulacje połowowe zapewnią taką samą ochronę jak odrębny zakaz związany z pomnikiem morskim.

Skąd wziął się projekt i co z wcześniejszym wyrokiem?

Zakaz połowów komercyjnych w rozszerzonej części obszaru chronionego wprowadzono po poszerzeniu ochrony w 2014 r. W kwietniu 2025 r. administracja USA ogłosiła zmianę kierunku polityki, a w czerwcu 2026 r. doprecyzowała działania za pomocą kolejnej proklamacji prezydenckiej. W tle toczył się spór sądowy o sposób wprowadzenia zmiany i udział społeczeństwa.

W postępowaniu Kapaʻa v. Trump sąd federalny na Hawajach uznał, że strony kwestionujące decyzję powinny mieć możliwość wypowiedzenia się w procedurze publicznych konsultacji. Obecny projekt ma przeprowadzić formalny proces opiniowania. Nie należy mylić samego ogłoszenia projektu ze stwierdzeniem, że poprzedni spór został definitywnie rozstrzygnięty, ani że zakaz automatycznie przestał obowiązywać w całej strefie.

Co to oznacza dla polskich nurków?

Nie jest to zmiana zasad szkolenia PADI ani SSI. Nie dotyczy też bezpośrednio pozwolenia na nurkowanie turystyczne w tej części Pacyfiku. Jest jednak istotna dla osób interesujących się ochroną mórz: pokazuje, jak decyzje dotyczące połowów w dalekich wodach mogą wpływać na gatunki spotykane podczas nurkowań — szczególnie rekiny, żółwie i inne zwierzęta wędrowne.

Debata o takich obszarach wpisuje się w szersze pytania o stan raf. Pisaliśmy już o zagrożeniach dla raf koralowych według ocen IUCN oraz o amerykańskim sporze wokół eksploatacji dna oceanicznego przy Samoa. To osobne kwestie prawne, ale łączy je pytanie o granice wykorzystania wód o szczególnej wartości przyrodniczej.

Dla nurka praktyczna odpowiedzialność zaczyna się znacznie bliżej: warto wspierać operatorów respektujących zasady ochrony przyrody i stosować dobre praktyki nurkowania bez niszczenia raf. Nie zastępują one regulacji rybołówstwa, lecz stanowią część szerszej kultury ochrony środowiska wodnego.

Do kiedy można zgłaszać uwagi i co dalej?

Konsultacje projektu NOAA trwają do 9 grudnia 2026 r. Dokument opublikowano w amerykańskim Federal Register 9 listopada pod oznaczeniem 91 FR 70827 (sprawa NOAA-NMFS-2026-2410). Uwagi można przekazywać za pośrednictwem oficjalnego serwisu Regulations.gov, zgodnie z zasadami opisanymi przez amerykańską administrację.

Po analizie uwag administracja może przyjąć ostateczne przepisy lub zmienić projekt. Ewentualne dalsze kroki prawne pozostają możliwe. O rzeczywistej zmianie zasad dostępu do łowisk należy pisać dopiero na podstawie końcowej decyzji oraz właściwej daty jej obowiązywania.

Najczęstsze pytania (FAQ)

Czy NOAA już otworzyła cały chroniony Pacyfik dla statków rybackich?

Nie. Opublikowano projekt zmiany przepisów dotyczący określonej strefy między 50 a 200 milami morskimi wokół trzech lokalizacji. Trwa procedura konsultacyjna; nie chodzi o zniesienie wszystkich zabezpieczeń całego pomnika morskiego.

Czy połowy miałyby się odbywać bezpośrednio na rafach koralowych?

Projekt zachowuje zakaz komercyjnych połowów w pasie do 50 mil morskich od wskazanych wysp i atoli. Spór dotyczy głównie wpływu połowów w wodach otwartych na gatunki migrujące i szerszy ekosystem.

Czy polski nurek może wziąć udział w konsultacjach?

Oficjalny formularz jest dostępny publicznie. Przed zgłoszeniem opinii należy sprawdzić wymagania formularza i zasady publikacji danych osobowych. Ostateczny termin zgłaszania uwag wskazano na 9 grudnia 2026 r.

Źródła

• NOAA Fisheries, projekt zmian i konsultacje, aktualizacja 9 listopada 2026 r.
• Federal Register, 91 FR 70827, Proposed Rule, 9 listopada 2026 r.
• Earthjustice, stanowisko organizacji przyrodniczych, 9 listopada 2026 r.
• NOAA Fisheries, opis Pacific Islands Heritage Marine National Monument
• Maui Now, relacja o zapowiedzianych konsultacjach, 7 listopada 2026 r.

Zdjęcie wyróżniające: tropikalny atol i rafy — fotografia ilustracyjna, nie przedstawia obszaru objętego projektem NOAA. Fot. Zidhan Ibrahim / Unsplash.