Strefy oceanu: światło, głębokość i odległość od brzegu
Środowisko wodne i ekologia · Temat 2 z 15
Strefy oceanu: światło, głębokość i odległość od brzegu
Środowisko można podzielić na toń wodną, czyli pelagial, i obszar związany z dnem, czyli bental. Wody nad szelfem określa się jako strefę nerytyczną, a dalej od niego znajduje się strefa oceaniczna. Są to podziały opisujące inne cechy niż sama głębokość.
Strefa eufotyczna otrzymuje ilość światła wystarczającą do fotosyntezy. Niżej światła jest zbyt mało, a w głębinach panuje ciemność. Granice zależą od przejrzystości, zawiesin i pory roku; nie należy przenosić jednej wartości głębokości na każde jezioro i morze. Na tej samej głębokości jasna woda tropikalna i jezioro bogate w substancje organiczne mogą wyglądać zupełnie inaczej.
Powierzchnia i warstwa oświetlona: produkcja pierwotna, wymiana gazów z atmosferą.
Głębsza toń: malejąca ilość światła, transport materii i migracje organizmów.
Dno: osady, organizmy bentosowe, rozkład i przetwarzanie materii.
Granice stref są umowne
Na schemacie odróżnij strefy odnoszące się do dna od tych opisujących toń wodną. Zasięg światła zależy także od przejrzystości wody, więc podział nie oznacza identycznych warunków na tej samej głębokości w każdym akwenie.
Źródło: Encyklopedia nurkowania rekreacyjnego, RII_ekologia_oceanu.pdf, s. 20. Schemat poglądowy.
Trzy sposoby opisania tego samego miejsca
Podział środowiska zależy od pytania, które zadajemy. Rozróżnienie pelagialu i bentalu mówi, czy interesuje nas toń, czy dno. Podział na obszar nerytyczny i oceaniczny odnosi się do położenia względem szelfu kontynentalnego. Z kolei strefy oświetlenia opisują dostępność światła. Te klasyfikacje nakładają się na siebie: ryba pływająca nad rafą znajduje się w toni, chociaż sama rafa należy do środowiska dna.
Nie należy utożsamiać obecności jakiegokolwiek światła z możliwością intensywnej fotosyntezy. Wraz z głębokością zmniejsza się jego ilość i zmienia skład widmowy. Granica wystarczającego oświetlenia zależy od przejrzystości, zawiesiny, zachmurzenia i położenia Słońca. Roślinność może więc występować na innej głębokości w przejrzystym morzu niż w mętnym jeziorze.
Dno także tworzy mozaikę siedlisk
Twarda skała daje miejsce do przytwierdzenia się organizmom osiadłym. Piasek i muł sprzyjają zwierzętom zagrzebującym się albo wykorzystującym materiał organiczny w osadzie. Na pionowej ścianie znaczenie mają dodatkowo ekspozycja na światło, prąd oraz ilość osiadającej zawiesiny. Dwa miejsca położone na tej samej głębokości mogą zatem mieć zupełnie innych mieszkańców.
Podczas obserwacji warto zapisać nie tylko nazwę gatunku, lecz także rodzaj podłoża, pozycję względem dna i oświetlenie. Taki opis tłumaczy więcej niż sama liczba metrów. Pozwala również zauważyć, dlaczego organizmy filtrujące skupiają się w jednym miejscu, a roślinożercy lub drapieżniki wykorzystują inne części tego samego stanowiska.