Mieszanki oddechowe
END — równoważna głębokość narkotyczna i założenia modelu
Poziom: zaawansowany. Aktualizacja: 1 października 2026.
END służy do modelowego porównania potencjału narkotycznego mieszanin. Liczba ma sens dopiero wtedy, gdy wiadomo, które składniki model uznaje za narkotyczne. Różne założenia mogą dać różne wyniki dla tej samej butli.
Dlaczego spotkasz dwa wyniki?
W jednym podejściu obliczenia uwzględniają wyłącznie azot. W drugim tlen i azot traktuje się jako równie narkotyczne, a hel pomija w tej sumie. To założenia planistyczne, a nie indywidualny pomiar działania gazu na mózg. Nie należy porównywać END z dwóch kalkulatorów bez sprawdzenia ich ustawień.
Model uwzględniający tylko azot
Przy powierzchni 1 bar, 10 m/bar oraz umownej frakcji azotu w powietrzu 0,79: END = (d + 10) × FN₂/0,79 − 10. Taki wariant jest jawnie wskazany w przywołanej tabeli BSAC. Dla trimiksu FN₂ = 1 − FO₂ − FHe.
Model obejmujący tlen i azot
Jeżeli obie te frakcje uznaje się za równie narkotyczne, ich suma wynosi 1 − FHe. Modelowe powietrze jest wówczas w całości mieszaniną tych składników. Otrzymujemy END = (d + 10) × (1 − FHe) − 10. To jawne przeliczenie według przyjętej hipotezy, nie dowód równoważnego działania fizjologicznego.
END nie zastępuje gęstości
Dwie mieszanki o podobnym END mogą mieć różną gęstość, ppO₂ i wymagania dekompresyjne. Niska wartość END nie dowodzi łatwego oddychania ani wystarczającej ilości gazu. W planowaniu mieszanin technicznych te ograniczenia rozpatruje się równolegle.
Nie wybieraj korzystniejszej liczby
Zmiana modelu tylko dlatego, że pozwala uzyskać mniejszy wynik, zaciemnia ocenę. Najpierw ustala się założenia właściwe dla szkolenia i planu, a potem konsekwentnie z nich korzysta. END jest narzędziem porównawczym; nie wskazuje ostrej granicy wystąpienia narkozy.
Przykłady i obliczenia
Przykład 1. Wariant azotowy
END = (40 + 10) × 0,44/0,79 − 10 ≈ 17,85 m. Suma frakcji kontrolnych: 0,21 + 0,35 + 0,44 = 1.
Przykład 2. Wariant tlen + azot
END = 50 × (1 − 0,35) − 10 = 22,5 m. Różnica około 4,65 m powstaje z założenia o tlenie, a nie z innej zawartości butli.
Sprawdź zrozumienie
Czy END jest odczytem czujnika narkozy?
Nie. Jest obliczeniem opartym na składzie, ciśnieniu i przyjętym modelu.
Czy identyczny wzór EAD i azotowego END oznacza identyczne zastosowanie?
Nie. EAD służy porównaniu ekspozycji na azot w nitroksie, a END modelowemu porównaniu narkotyczności. Interpretacja i ograniczenia są inne.
Powiązane lekcje
- Narkoza gazowa
- Gęstość gazu a głębokość
- Rola helu w trimiksie
- Wcześniej: EAD — równoważna głębokość powietrzna nitroksu
- Pełny spis działu Mieszanki oddechowe
Źródła i dalsza lektura
Przykłady liczbowe i schematy opracowano dla tej lekcji. Pokazują zjawisko w podanych warunkach; nie zastępują szkolenia ani planu nurkowania.